Μείζονος πολιτικής σημασίας τα “Πρότυπα Ποιότητας στα ΜΜΕ”

Πρότυπα ποιότητας στα ΜΜΕ

Του Βασίλη Δασκαλόπουλου*
Τα πρότυπα ποιότητας και η διασφάλιση ορθής εταιρικής διακυβέρνησης των ΜΜΕ είναι μείζονος πολιτικής σημασίας, είναι ζωτικού χαρακτήρα για την ποιότητα της δημοκρατίας σε μία χώρα με ευπαθείς, αδύναμους θεσμούς.
Όλοι ζούμε τα τελευταία χρόνια, πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης, μέσα σε ένα πέλαγος στερεοτύπων και αφορισμών σχετικά με τα ΜΜΕ.
Βιώνουμε την εποχή της αναξιοπιστίας των θεσμών και τα ΜΜΕ είναι, σύμφωνα πάντα με έρευνες της κοινής γνώμης, συστημικοί πρωταγωνιστές στην παραγωγή πλεονασμάτων αναξιοπιστίας και αρωγοί συμφερόντων που συνήθως αντιμάχονται την κοινωνία των πολιτών. Ουσιαστικά διαπρέπουν στον ακριβώς αντίθετο ρόλο από αυτόν που προβλέπει η ύπαρξή τους, ήτοι να ελέγχουν διαρκώς την κάθε μορφή εξουσίας.
Σε δημοσκόπηση του Σεπτεμβρίου του 2014, η εμπιστοσύνη των πολιτών στα ΜΜΕ ήταν 1,9% -τελευταία θέση- με πρώτους τους θεσμούς του Στρατού, της Αστυνομίας, της Δικαιοσύνης, κλπ. Σημειωτέον ότι ακόμη και η “μισητή” τρόικα έχει περισσότερη αξιοπιστία από τα ελληνικά ΜΜΕ.
Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω αν, ειδικά στην Ελλάδα, μπορώ να μιλήσω για έλλειψη κανόνων από την πλευρά της πολιτείας τη στιγμή που υπάρχουν συγκεκριμένοι νόμοι, τη στιγμή που υπάρχει το ΕΣΡ, αλλά σίγουρα πολλοί από το χώρο της επικοινωνίας, της πολιτικής αλλά και από τη θέση ενός απλού πολίτη μπορούμε να διακρίνουμε ότι η ποιοτική ενημέρωση της κοινωνίας παρουσιάζει αν όχι έλλειμμα, σίγουρα μεγάλα κενά τα οποία έχουν οδηγήσει ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό αναγνωστών/ακροατών/θεατών σε επίσης αμφιβόλου ποιότητας ενημερωτικά sites στο διαδίκτυο, καθώς η «δημοσιογραφία των πολιτών» πέραν των πληροφοριών «πλημμύρισε» και το διαδίκτυο και τα social media περισσότερο με ανυπόστατες φήμες παρά με έγκυρη δημοσιογραφία.
Βέβαια το διαδίκτυο έδωσε άλλες δυνατότητες σε ενημέρωση και διαφήμιση. Σε Ευρώπη και ΗΠΑ πολλά από τα παραδοσιακά ΜΜΕ κατάφεραν μετά από επώδυνες διαδικασίες να περάσουν στην ψηφιακή εποχή. Έγιναν λάθη, πολλοί σχεδόν κατέρρευσαν στη διαδρομή αλλά στο τέλος κατάφεραν να επιβιώσουν και αυτό χάρη στη διαμόρφωση αρχών, στις αξίες της δημοσιογραφίας και πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης. Στην Ελλάδα η μετάβαση άρχισε αργότερα, διαρκεί περισσότερο και υπάρχουν πολλά περισσότερα εμπόδια, τα οποία μπορούν να ξεπεραστούν καθώς η «ανεξαρτησία» και «αντικειμενικότητα» παραμένουν στα ζητούμενα. Γενικά στην Ελλάδα κάποια ΜΜΕ φαίνεται «ακολουθούν» τη φημολογία του διαδικτύου αντί να κάνουν σωστά τη δουλειά τους και πάνω απ’ όλα δεν υπάρχουν διακηρυγμένες αρχές, δήλωση αποστολής και εκδοτικοί κανόνες.
Θυμάμαι τη πρώτη φορά που χρησιμοποίησα τη λέξη «λογοδοσία» σε μία πολιτική καμπάνια. Μάλιστα κάποιοι είχαν πεί πόσο «άσχημη» επικοινωνιακά ήταν αυτή η λέξη και πως θα έπρεπε να «αξιολογηθεί» σε ποιοτικές έρευνες. Σήμερα, 10 χρόνια μετά, η λογοδοσία μαζί με τη διαφάνεια και την ακεραιότητα είναι οι απόλυτα ζητούμενες, όχι έννοιες αλλά αξίες ειδικά για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Είναι η ουσία, είναι όντως το USP, είναι εμπορικές και δυνατές οικονομικές υπεραξίες.
Η δημιουργία κώδικα λειτουργίας, η λειτουργία μέσα από διεθνώς καταξιωμένα πρότυπα αναβαπτίζουν το Μέσο. Του δίνουν τη δυνατότητα να ανακτήσει την οικονομική του ευρωστία και συνεπώς αυτοτέλεια και ανεξαρτησία, μακριά από τον κρατικό –μέσω διαφήμισης και τραπεζικών δανείων- εναγκαλισμό και τη δυνατότητα του διαχωρισμού της ενημέρωσης από τη διαφήμιση.
Στην πράξη τα πρότυπα παρέχουν τη δυνατότητα στο Μέσο να ξεχωρίσει, να αποκτήσει συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στους ανταγωνιστές του, να λειτουργήσει ως μία υγιής επιχείρηση που παράλληλα έχει σκοπό την αντικειμενική, την αξιόπιστη ενημέρωση και μ’αυτόν τον τρόπο επαναφέρει τη δημοσιογραφία σ’ αυτό που κάποτε αποκαλούσαμε: «λειτούργημα”.

Είναι η διαδικασία που παράγει οφέλη και υπεραξίες για την επιχείρηση ενημέρωσης που είναι το Μέσο, τους εργαζόμενους δημοσιογράφους και διοικητικό προσωπικό, την κοινωνία και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Το πόνημα του Βασίλη Βασιλόπουλου είναι ένας αναγκαίος οδηγός μέσα στην κρίση. Είναι όχι απλά ένα εγχειρίδιο ανάκτησης της αξιοπιστίας αλλά ενίσχυσης της βιωσιμότητας του ελληνικού τύπου. Οικονομικά βιώσιμα ΜΜΕ είναι ανεξάρτητα και αξιόπιστα ΜΜΕ.

* Ο Βασίλης Δασκαλόπουλος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Asset Ogilvy Public Relations. Το παρόν κείμενο είναι ο χαιρετισμός του στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Βασιλόπουλου “Πρότυπα στα ΜΜΕ. Έχουν νόημα;”.